ĐỨA "CON CƯNG"... LÀM LOẠN!

Phạm Hoài Huấn

Sự kiện EVN tăng giá cho thuê cột điện được đăng tải trên các phương tiện truyền thông mấy ngày gần đây làm chúng ta liên tưởng đến một câu chuyện tương tự từng xảy ra cách đây mấy năm là việc hòa mạng giữa VNPT và các nhà mạng khác, cụ thể là Viettel và Sfone.

Từ đây tôi lại liên tưởng đến một chuyện cũng phổ biến không kém là chuyện các cậu ấm quen được nuông chiều. Câu chuyện như sau:

Trong nhà chỉ có mỗi cậu là con nên được nâng như nâng trứng, hứng như hứng hoa. Cậu được cha mẹ mua cho món đồ chơi. Lúc đầu còn hào hứng chơi, sau chán cậu bỏ lăn, bỏ lóc. Một ngày bố mẹ có khách đến thăm nhà. Bà bạn còn dẫn theo đứa con, cũng trạc tuổi cậu. Vì là trẻ con nên cậu bé con của bà bạn thấy thích món đồ chơi của cậu ấm. Nhưng khổ nỗi cậu ấm lại không cho chơi cùng. Thế là hai đứa giành nhau, la ó và kết quả là cả hai cùng... khóc. Cậu ấm mách: "nó lấy đồ chơi của con". Và vì cả hai cùng khóc ầm ĩ nên mọi người không nói chuyện được...

Chuyện của trẻ con nhưng lại làm kinh động người lớn. Người lớn với nhau, bạn bè với nhau, nể nang nhau lắm, làm sao bây giờ? Cha mẹ khuyên cho bạn mượn thì cậu ấm lại giãy đành đạch không chịu. Bà bạn thấy tình cảnh như vậy thì cũng lấy làm khó xử vô cùng.

Nhiều loại cáp đang treo lộn xộn trên cột điện, mất an toàn. Ảnh: cand

Quay lại chuyện của EVN về việc tăng giá cho thuê cột điện. Các bên không thỏa thuận được thế là làm kinh động đến các bộ chủ quản. Rồi thì đường nào cũng sẽ xong. Rồi thì các bậc "cha mẹ" của EVN và các bên có liên quan cũng sẽ tìm ra được một giải pháp nào đó cũng tương tự như câu chuyện của VNPT và Viettel mấy năm trước. Nhưng giả sử trong cuộc "giành đồ chơi" không phải chỉ diễn ra giữa các "cậu ấm" mà còn có cả cậu bé hàng xóm thì sao? Các cậu ấm có cha mẹ ở đó, người lớn cả nể nhau chứ cậu bé hàng xóm không liên quan gì liệu có được các bậc cha mẹ quan tâm đến hay không?

Dưới góc đô luật học có hai vấn đề đặt ra:

Thứ nhất: Chúng ta thừa nhận trong một đạo luật căn bản của thư ơng trường rằng "Nhà nước công nhận sự tồn tại lâu dài và phát triển của các loại hình doanh nghiệp; bảo đảm sự bình đẳng trước pháp luật của các doanh nghiệp không phân biệt hình thức sở hữu và thành phần kinh tế" (Khoản 1 điều 5 Luật doanh nghiệp). Nhưng liệu trong lần phân xử sắp tới đây liệu rằng quyền lợi của "đứa con hàng xóm" có được đề cập và giải quyết một cách công bằng với cách mà các "cậu ấm" được hưởng hay không?

Thứ hai: Việt Nam đang xây dựng nền kinh tế thị trường. Bản chất của kinh tế thị trường là một nền kinh tế vận hành theo các qui luật tự thân. Trong cuộc chơi giữa các "cậu ấm" dường như bao giờ cũng thấy bóng dáng của các "bậc cha mẹ " để mà dàn xếp cho cuộc chơi. Vậy chúng ta có nghĩ đến hậu quả là trong các vụ kiện bán phá giá người ta cáo buộc Việt Nam không có kinh tế thị trường hay không?

Cái giá phải trả

Trước tiên là việc hiện tại VNPT và Viettel đã có một thỏa thuận về việc xây dựng hệ thống trụ riêng biệt với EVN. Theo các thông tin mà thanh niên đưa thì việc làm này "sẽ lợi hơn vài lần so với việc thuê trụ của EVN". Nhưng liệu đến thời điểm này được mấy doanh nghiệp có đủ sức để làm điều này?

Tiếp đến, về nguyên tắc việc đầu tư phải gắn liền với việc thu hồi vốn và lợi nhuận tương ứng với phần đầu tư đó. Cho nên, người gánh hậu quả sau cùng của cuộc "to tiếng" giữa EVN với các bên có liên quan lại là người sử dụng dịch vụ của các bên này.

Giải pháp

Luật cạnh tranh Việt Nam cũng thừa nhận sự bình đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế. Nếu nhìn nhận EVN là chủ sở hữu duy nhất của các trụ điện này thì chúng ta có thể áp dụng các qui định về việc lạm dụng vị trí độc quyền để xử lí vụ việc này.

Tuần Việt Nam