>> Con gái không mang họ cha: lệ làng khó cãi
>> Bi hài chuyện con gái không được mang họ cha

Bà Hà Thị Thanh Vân, Phó trưởng ban Pháp luật - Chính sách (Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam): Cần chấm dứt “trọng nam, khinh nữ”.

Đây là tập tục mang hơi hướng “trọng nam, khinh nữ” cần phải sớm thay đổi để tránh hệ lụy tiêu cực về lâu dài. Sẽ có hàng loạt vấn đề pháp lý nảy sinh khi người không mang họ cha ra tòa vì bất cứ sự việc nào đó. Việc chứng minh chị A. con gái ruột ông B., chị A. và anh C. là hai anh em ruột… sẽ trở nên rất khó khăn. Trường hợp không thể chứng minh được, phải xét nghiệm ADN thì vô cùng tốn kém và mất thời gian.

Từ kinh nghiệm cả xã phải đổi họ ở tỉnh Hưng Yên (xã Liên Khê, huyện Khoái Châu), các cấp chính quyền địa phương ở huyện Hoài Đức và Ứng Hòa cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện đăng ký họ tên lấy họ của cha để tránh gặp rắc rối không đáng có về sau; đồng thời tạo điều kiện giúp những phụ nữ không mang họ cha được đổi lại họ.

Tục không cho con gái mang họ cha thể hiện sự trọng nam khinh nữ. Ảnh: Quang Phong.

Ông Phạm Xuân Phương, Phó giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội: “Đất lề, quê thói” nên khó xử phạt.

Người dân địa phương biết việc đặt tên như vậy là khác thường, nhưng do nó là tập tục nên không dễ thay đổi ngay. Chúng tôi đã có kế hoạch vận động người dân nơi đây, song có lẽ phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền mới có thể lay chuyển được họ. Hiện nay, nhiều trường hợp, đặc biệt là các cặp vợ chồng trẻ ở hai xã Sơn Đồng và Cộng Hòa, đã chủ động khai sinh cho con gái theo họ cha nhưng bị ông bà, dòng họ không đồng ý, chê bai. Đất lề, quê thói nên cũng không dễ dàng thay đổi và cũng không thể xử phạt. Theo tôi, cả nước nên có quy định thống nhất là lấy họ cha cho con; chỉ khi nào không xác định được người cha hoặc con ngoài giá thú mới lấy họ mẹ.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Trưởng ban Tuyên truyền - Hội Luật gia TP HCM: Nên thống nhất về cách đặt tên con.

Theo quy định của Bộ luật Dân sự cũng như các quy định liên quan, việc  lấy tên đệm của cha làm họ cho con gái như ở các xã thuộc Hà Nội là không trái luật. Tuy nhiên, chính hủ tục này lại gây nhiều rắc rối và làm mất nhiều quyền lợi cho những cô gái này. Mặt khác, việc đặt họ tràn lan như vậy khiến công tác quản lý hành chính gặp nhiều khó khăn.

Chính vì thế,  cần phải có văn bản quy phạm pháp luật quy định cách đặt tên thống nhất, không phân biệt trai gái, để tránh những hệ lụy tiêu cực. Cụ thể, nên sửa đổi Bộ luật Dân sự 2005, tại Điều 26 về quyền đối với họ tên, nên quy định cá nhân có quyền mang họ cha hoặc họ mẹ, việc cá nhân mang họ khác với họ cha hoặc họ mẹ phải được điều chỉnh kịp thời cho phù hợp.

Hiện nay cũng có Nghị định số 158/2005/NĐ - CP về đăng ký và quản lý hộ tịch nhưng cũng chỉ quy định: Giấy khai sinh là giấy tờ hộ tịch gốc của mỗi cá nhân. Mọi hồ sơ, giấy tờ của cá nhân có nội dung ghi về họ, tên, chữ đệm; ngày, tháng, năm sinh; giới tính, dân tộc; quốc tịch; quê quán; quan hệ cha, mẹ, con phải phù hợp với giấy khai sinh của người đó. Do đó, Chính phủ cần ban hành một nghị định mới, trong đó đề cập cụ thể đến việc đặt họ tên sao cho thống nhất trong cả nước.

Trong thời gian chờ đợi điều chỉnh pháp luật, giải pháp hiện nay đối với những phụ nữ mang tên đệm của cha ở các xã trên vẫn là căn cứ vào Điểm a Khoản 1 Điều 27 của Bộ luật Dân sự 2005 về quyền thay đổi họ, tên để yêu cầu cơ quan nhà nước thay đổi họ tên cho phù hợp.